Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΡΥΣΟΚΕΛΛΑΡΙΑΣ ΠΥΛΙΑΣ

 

ΧΡΥΣΟΚΕΛΛΑΡΙΑ

ή αλλιώς Σαρατσά, ένα μεγάλο χωριό με μεγάλη ιστορία

Πανοραμική άποψη του χωριού 

Ένα από τα μεγαλύτερα κεφαλοχώρια της Πυλίας, με μακραίωνη ιστορική διαδρομή είναι και η Χρυσοκελλαριά με ιστορία που χάνεται στα βάθη του χρόνου. Τότε που η σημερινή Χρυσοκελλαριά λεγόταν Σαρατσά.

Η θέση του χωριού

Η θέση του χωριού είναι προνομιακή ανάμεσα σε δύο λόφους κι η θέα του προς την θάλασσα ανεπανά­ληπτη. Μοναδικές παραλίες το Τσαπί, το μικρό και μεγάλο Μαράθι καθώς και η Γλυφάδα. Η κάθε μια με τις δικές της ξεχωριστές δαντελένιες παραλίες κερδίζουν μονομιάς τους επισκέπτες που όσο περ­νάει ο καιρός γίνονται περισσότεροι. Μεγάλο χωριό με μεγάλη ιστορία.

Η βρύση (και το υδραγωγείο) του χωριού

Ιστορική αναδρομή - Ονομασία

Το Σαρατσά χτίστηκε γύρω στα 750 μ.Χ. από Σλάβους νομάδες αλλά και από Έλληνες άλλων περιοχών που ήρθαν στα μέρη μας με την ανοχή και την ενθάρρυνση των Βυζαντινών αυτοκρατόρων επειδή ο αγροτικός πληθυσμός είχε αραιώσει επικίνδυνα από διάφορες αρρώστιες, μετακινήσεις ή από εχθρικές επιδρο­μές. Λίγα χρόνια αργότερα έχουμε τη μετακίνηση των "Βλάχων" φυλής ελληνικής καταγωγής από τα ορεινά της Πίν­δου ενώ γύρω στα 1420 φτάνουν στην περιοχή μη οργανωμένες ομάδες Αρβανιτών από την Αιτωλία της Ηπείρου που στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης τους ήρθαν σε σύ­γκρουση με τους πρώτους κατοίκους και με τους Ενετούς ακόμα, που ήταν κυρίαρχοι της περιοχής μας.

Η πετρόχτιστη εκκλησία του Αϊ-Γιάννη

Μετά όμως από λίγα χρόνια και μετά το 1470, Έλληνες και Αρβανίτες είναι ένας και μόνο λαός και μιλάμε πλέον για Έλληνες "stratioti". Οι απόγο­νοι όλων αυτών των φυλών που ήρθαν κατά καιρούς, συμπορεύτηκαν με τους παλιούς κατοίκους, κυνηγή­θηκαν άγρια κατά τα Ορλωφικά και έφεραν όλοι μαζί σε πέρας την επανάσταση του 1821. Είναι σε όλους μας γνωστό ότι οι κάτοικοι των ορεινών χωριών της περιοχής μας και ειδικά οι Σαρατσώτες αποκαλούνταν από τους κατοίκους των πεδινών περιοχών "Βλάχοι" όπως και κατά την επανάσταση του 1821 οι αρχηγοί των ορεινών χω­ριών της περιοχής μας, απέγραφαν με τον τίτλο "Καπεταναίοι των Βλαχοχωρίων". Από την Χρυσοκελλαριά πέρασε κι ο Κολοκοτρώνης για να φύγει από το Μαράθι για Ζάκυνθο. Αδιάψευστος μάρτυρας ότι το Σαρατσά κτίστηκε κι εποικίστηκε από τις παραπάνω αναφερόμενες φυ­λές και ειδικά από την πρώτη των Σλάβων είναι το ίδιο το όνομα του Σαρατσά, τα διάφορα γύρω τοπω­νύμια και η πληθώρα λέξεων που χρησιμοποιούμε ακόμη και σήμερα.

Τμήμα του δρόμου Βασιλιτσίου - Φοινικούντας και η Ιερή Μονή Χρυσοκελλαριάς

Η αλλαγή του ονόματος σε Χρυσοκελλαριά

Το όνομα Σαρατσά διατηρήθηκε μέχρι το 1927. Τότε με υπουργική απόφαση μετονομάστηκε σε Χρυσοκελλαριά από την ομώνυμη μονή που βρίσκε­ται μόλις 2 χλμ. νοτιοανατολικά του χωριού χωμένη μέσα στο κοίλωμα ενός λόφου και σήμερα δεν λειτουργεί. Ο ναός της είναι δίρρητος, ενώ δίπλα της υπάρχει ένας μεγάλος ξενώνας καινούριος και μια βρύση λίγα μέτρα από το ναό.

Ο δρόμος που περνάει μέσα από το χωριό και το συνδέει με το Χαρακοπιό και τη Φοινικούντα

Πληροφορίες για τη θέση και τους κατοίκους του χωριού

Παλιά πριν μερικές δεκαετίες στο χωριό κατοικούσαν μόνιμα 1.500 άτομα ενώ σήμερα δεν έχουν μείνει ούτε οι μισοί. Από το 1927 που μετονομά­ζεται σε Χρυσοκελλαριά, το χωριό όλο μεγαλώνει. Γύρω στα 1940 έχει 1200 κατοίκους, δύο ενορίες, τρεις εκκλησίες και δύο φημισμένα ξωκλήσια, τη Μονή της Χρυσοκελλαριάς και το ναό της Αγίας Σωτήρος που το ψηλό καμπαναριό του δεσπόζει από ένα βράχο ψηλά ενώ η εκκλησία που βρίσκεται στο λόφο ονομάζεται Αϊ Γιάννης και χτίστηκε από φημισμένους Λαγκαδιανούς μαστόρους που ήρθαν από την Αρκαδία στις αρχές του εικοστού αιώνα. Ύστερα από την μεγάλη άνθιση, ήρθε όσο περνούσαν τα χρόνια κι άλλαζαν οι συνθήκες, το μαράζωμα του χωριού. Οι κάτοικοι λιγόστεψαν πολύ και σήμερα μόνο οι μισοί περίπου έχουν απο­μείνει. Η εποχή μετά την Κατοχή και μέχρι την δεκα­ετία του εβδομήντα, που οι κάτοικοι των άλλων χω­ριών έλεγαν την Χρυσοκελλαριά "Κίνα" από τους πολλούς κατοίκους που είχε είναι πλέον παρελθόν. Στο σχολείο υπάρχουν πια μόνο είκοσι τρία παιδιά. Η περιοχή μας έχει έντο­νη οικοδομική δραστηριότητα κυρίως από ξένους διαφορετικών εθνικοτήτων ενώ στο χωριό μας δεν υπάρχουν αλλοδαποί οικονομικοί μετανάστες. Εδώ εκτός από φυσική ομορφιά, έχει και ενδιαφέροντα μνημεία όπως τοξωτές καμάρες και ερείπια ενός νερόμυλου που διατηρούνται σε καλή κατάσταση.

Η παραλία στη θέση "Τσαπί"

Η Χρυσοκελλαρία όμως δεν εξαντλείται τόσο εύκολα. Μπορεί η λάμψη του παρελθόντος να έχει χαθεί για πάντα, η ομορφιά της Χρυσοκελλαριάς όμως και μόνο λόγω της αμφιθεατρικής της θέσης παραμένει αξεπέραστη.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΣ ΣΤΟ "ΤΣΑΠΙ"

Το τμήμα του χωριού μας που εκτείνεται προς την Κορώνη, όπως φαίνεται από την αυλή του σχολείου

Το δρομάκι του χωριού που οδηγεί στον Αϊ-Γιάννη

Η πετρόχτιστη εκκλησία του Αϊ-Γιάννη από διαφορετικές πλευρές (1)

Η πετρόχτιστη εκκλησία του Αϊ-Γιάννη από διαφορετικές πλευρές (2)

Η πλατεία του χωριού, κάτω από το σχολείο, όπου βρίσκεται το γραφείο της κοινότητας και η αφετηρία του λεωφορείου.

Η παραλία στη θέση "Τσαπί". Εικόνες από τις δύο ταβέρνες και το κάμπινγκ του οικισμού...

Άλλη όψη της παραλία στη θέση "Τσαπί"

Κατασκευή ιστότοπου: Ανδρέας Μαυρούλης (δάσκαλος) mavrandre@yahoo.com